Faydalı Model Belgesi

Faydalı Model Belgesi, teknik bir buluşun yeni ve sanayiye uygulanabilir olduğunu gösteren, patentle benzer ancak daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle alınabilen sınai mülkiyet belgesidir. Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından verilir ve buluş sahibine belirli bir süre tekel hakkı sağlar.

1) Kimler İçin Uygun?

Teknik bir buluş yapmış girişimci/KOBİ/üretici.
Amaç: hızlı ve görece düşük maliyetli koruma.
Koruma süresi: 10 yıl (başvuru tarihinden itibaren), yenilenemez.
Otorite (Türkiye): TÜRKPATENT.

2) Asgari Kriterler

Yenilik: Dünya çapında daha önce açıklanmamış olmalı (yayın, fuar, satış, patent, blog, YouTube dahil).
Sanayiye uygulanabilirlik: Üretilebilir/kullanılabilir olmalı.
Buluş basamağı: Patente göre daha esnek; ancak “tamamen bariz” çözümler elenebilir.
Dikkat: Başvuru öncesi buluşu herkese açık paylaşma → yenilik kaybı.

3) Faydalı Model Kapsamı Dışında Kalanlar (özet)

Yöntem/süreç talepleri (üretim yöntemi, iş yapma yöntemi vb.).
Kimyasal/ilaç bileşimleri gibi bazı konu türleri (ürün bileşimi üzerine talepler sorunlu olabilir).
Biyoteknoloji, matematiksel yöntemler, estetik tasarımlar, keşifler vb. gibi sınai mülkiyet mevzuatınca hariç tutulanlar.
Kamu düzeni/ahlaka aykırı konular.
Şüphedeysen: Talepleri cihaz/aparat/ürün odaklı kurgula.

4) Başvuru Öncesi Hazırlık

Teknik çizimler: Numaralandırılmış, referans işaretli net çizimler.
Açıklama metni: Problemi, çözümü, farkı, avantajı, uygulama örneklerini açıkla.
İstemler: Koruma kapsamını tarif eden maddeler. (Ana + bağımlı istemler)
Ön araştırma: Google Patents, Espacenet’te benzer doküman taraması.
Teknik adlandırma: Basit ve tutarlı terimler.

5) Gerekli Belgeler (Türkiye örneği)

Başvuru formu (e-devlet üzerinden çevrim içi verilebilir).
Açıklama, istemler, özet (≈ 100–250 kelime), çizimler (varsa).
Başvuru ücret dekontu.
Vekil ile gidiliyorsa vekaletname (genelde noter gerekmez, yazılı beyan yeterlidir).
Rüçhan kullanacaksan (yurtdışı/sergi), rüçhan belgesi.

6) Süreç Akışı (Adım Adım)

1. Başvuru (TÜRKPATENT online): Dosya numarası ve başvuru tarihi alınır.

2. Şekli inceleme: Eksik evrak/format kontrolü. Eksik varsa süre verilir.

3. Araştırma raporu: Yeniliğe ilişkin araştırma yapılır ve rapor yayınlanır.

4. Yayın: Başvuru, bültende yayımlanır; üçüncü kişilerin görüş/itiraz sunma imkânı olur.

5. Düzeltmeler (gerekirse): Araştırma raporundaki atıflara karşı açıklama/istem daraltma.

6. Verilme kararı: Uygun bulunursa Faydalı Model Belgesi tescil edilir.

7. Yıllık ücretler: 1–10. yıllar için her yıl süreli ödeme (ödenmezse hak düşer).
   
   Tipik zamanlama: 6–18+ ay (dosya kalitesine, düzeltmelere ve iş yüküne bağlı).

7) Hak ve Yükümlülükler

Tekel hakkı: İzni olmadan üretim, satış, ithalatı yasaklatabilirsin.
Lisanslama: Ücret karşılığı lisans verebilirsin.
Kullanım: Gerçekten kullanılmayan haklara karşı zorunlu lisans talepleri gündeme gelebilir.
Yıllık ücret: Zamanında ödenmeli (gecikmede harç + ek süre).